Dit moet tevens leiden tot praktische oplossingen om op deze gevolgen in te kunnen spelen. Er zijn drie demonstratieprojecten benoemd die inzicht kunnen geven in de ‘best practices’:
• Almeloseweg Oost in Vriezenveen van Woningstichting Vriezenveen/Westerhaar
• Berflo Es in Hengelo van Welbions
• het Kulturhus in Overdinkel van Domijn

In een gesprek met de heer Gockel, gebiedsregisseur bij Welbions, horen we wat het project ‘Berfelo Es in Hengelo‘ zo bijzonder maakt om het vanuit de het pilot-project ‘Innovatieve woonvormen’ te volgen.

De Hengelose wijk Berflo Es ondergaat een grootscheepse vernieuwing, van de 4000 woningen worden er 1400 gesloopt en vindt een terugbouw van 1000 woningen plaats. De herstructurering gaat hand in hand met een uitgebreid sociaal-economisch programma. Onder de noemer ‘Kansen scheppen, stappen maken' bundelen woningcorporatie Welbions, de gemeente Hengelo, FC Twente ‘Scoren in de wijk’ en de wijkraad hun inzet voor het creëren van condities voor sociale stijging van de wijkbewoners en de investeringen in leefbaarheid. “Dit is een aanpak waarin de gemeente, Welbions, FC Twente en Wijkraad Berflo Es samen werken aan de verbetering van de wijk. De gemeente en de corporatie hebben dit vastgelegd in een overeenkomst waarin de opgave is genoemd en in hoofdlijnen is aangegeven hoe de wijk wordt aangepakt met als doel om van de Berflo Es een meer gemiddelde wijk van Hengelo te maken. Deze opgave hebben de gemeente en Welbions in 2005 middels een samenwerkingsovereenkomst bekrachtigd”.

Samenstelling wijk
De Berflo Es is een stadsdeel in het zuidelijk deel van Hengelo. De wijk omvat drie bedrijfsterreinen en vier woonbuurten: Berflo Es Noord, Berflo Es Zuid, Veldwijk Noord en Veldwijk Zuid. Drie van de vier woonwijken worden vernieuwd. Over het algemeen is het een wijk waar relatief veel jong volwassenen (18-29 jaar) en één-ouder gezinnen wonen, de inkomens zijn laag en een relatief groot aandeel van de inwoners heeft een niet-Nederlandse achtergrond van overwegend van Turkse herkomst. Het soort woningen varieert van gestapelde huurwoningen tot vrijstaande koopwoningen, veelal huizen uit de jaren vijftig en zestig.

De wijk Berflo Es Zuid (samen met Veldwijk Noord en Zuid) kenmerkt zich door een aantal negatieve tendensen. In de eerste plaats gaat het om een vrij eenzijdig en ‘ouderwetse’ woningvoorraad. Veel kleine portiek- en eengezinswoningen maken een goede doorstroming niet mogelijk. Daarnaast is er sprake van een verschraling van de openbare ruimte en gaat het voorzieningenniveau achteruit. Ook kenmerkt de wijk zich door een eenzijdigheid van de doelgroep en is er parkeerproblematiek. “Naast de negatieve tendensen liggen er ook kansen”, aldus Gockel. “Een voorbeeld hiervan is het naast de wijk gelegen FBK stadion. Dit biedt de kans om een relatie op te bouwen tussen de wijk en sport. Ook ligt in de wijk een waterwingebied dat herontwikkeld kan worden”.

Kansen en mogelijkheden
In Berflo Es Zuid vindt zowel sloop als nieuwbouw plaats. De meeste nieuwbouw is bestemd voor de sociale huur, in de wijk Veldwijk Noord wordt ook nieuw gebouwd voor de koopsector en komen zorg- gerelateerde woningen. Door de sloop en nieuwbouw vindt overigens wel een verdunning plaats van het aantal woningen en wordt ook de fysieke ruimte aangepakt. Op het waterwingebied wordt een brede school gerealiseerd en komt een multi functionele accommodatie voor onder meer wijkwelzijn, dagbesteding, ontspanning en cultuur. De verbinding met het FBK stadion ontstaat door de brede school gebruik te laten maken van de voorzieningen van het FBK stadion. Met FC Twente is Welbions aan het verkennen waar samengewerkt kan worden. Het project 'scoren in de wijk' is nu vijf jaar succesvol. FC Twente en Welbions willen ook in de vernieuwde wijk verbindingen leggen. Sport zal namelijk een belangrijke kernwaarde worden voor Veldwijk Noord. Sport kan de nieuwe wijk een onderscheidend karakter geven. Mogelijk dat huisvesting van sporters daar een rol in gaat spelen.
Met de aanleg van een fietspad richting Enschede wordt tevens gebruik gemaakt van de centrale ligging van de wijk ten opzichte van Enschede.

Gockel benadrukt dat grootschalige wijkvernieuwing een hele kluif is en ook een enorme financiële opgave. “De herstructurering is een succes als de wijk vitaal is en de bewoners er op eigen kracht een vitale wijk van maken. Belangrijk aspect bij wijkvernieuwing is de vraag hoe ambitieus je wilt zijn. Het feit dat de overeenkomst op hoofdlijnen is vastgelegd geeft ook ruimte voor nieuwe ideeën en dat er dus constant een dialoog gevoerd moet worden met de gemeente over de gewenste inrichtingen en plannen”.

Activiteit tijdens herstructurering
“Belangrijke randvoorwaarde bij een herstructurering is het opstellen van zowel een stedenbouwkundig- als voorzieningenprogramma. Wanneer je sloopt moet je namelijk al weten wat je er mee wilt gaan doen, anders duurt het te lang voordat er iets zichtbaar is. Snelle acties zijn noodzakelijk om bewoners te overtuigen. Er is gedurende de herstructurering daarom al veel gebeurd in de wijk”, zo geeft Gockel aan. “Een voorbeeld hiervan is ‘Scoren in de wijk’ van FC Twente. Daarnaast zijn werklozen ingezet om de woningen te strippen. Het zogenaamde ‘‘t werkt in de wijk’-programma. Tevens zijn kleine bedrijven gebundeld in het ondernemerscentrum. Ook komt Welbions achter de voordeur om in gesprek te blijven met bewoners en problematiek op tijd te kunnen signaleren. In de toekomst moet de wijk een woonservice gebied worden met toegankelijke woningen en toegankelijke voorzieningen”.

De aanpak van de wijk Berflo Es is een interessant demonstratieproject binnen het pilot-project ‘Innovatieve woonvormen’. De gemeente en de corporatie zien elkaar als gelijkwaardige partners. De gezamenlijke visie is dat de focus ligt op het maken van een kwaliteitslag in de wijk en niet op het toevoegen van woningen. Niet groei maar kwaliteit staat centraal. Daarbij is het van belang om te kijken naar de intrinsieke waarde die nog in de wijk aanwezig is.